ترجمه : چقدر دور از خير و سعادت است آنكس كه همّتش تمام صرف شكم و فرج است . شرح : چون لذّات حقيقى روحانى در ترك هواى نفس و دورى از شهوات حيوانى است مگر به قدر ضرورت و به قصد نتيجه عقلى پس هركه تمام همّتش در عمر براى لذّات شكم و فرج است اين لذّات بدنى فانى او را از لذّات معنوى و سعادت ابدى كه علم و معرفت و محبّت خداست باز مىدارد و از لذّات روحانى اخروى باقى محروم مىگرداند و به هلاكت ابد مىكشاند لذا فرمود : دورترين مردم از خير و سعادت آن كسانند كه تمام عمر همتشان صرف لذّات شكم و فرج شود . در حديثى از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم است كه فرمود : هلاك المرء فى ثلاث : فى قبقبه و ذبذبه و لقلقه . هلاك انسان در سه چيز است ، در لذّت شكم و فرج و لقلقهء زبان اوست . گناهان زبان هم از غيبت و دروغ و استهزاء به مردم و لغو گوئى و غيره در اين حديث نبوى اضافه است و اين امور موجب هلاك انسان و محروم شدنش از سعادت بهشت رضوان است . أعاذنا اللّه منه . كلمهء 9 - قال أمير المؤمنين عليه السّلام : أعظم النّاس سعادة أكثرهم زهادة « 1 » . ترجمه : فرمود هركه زهدش در جهان بيشتر است سعادتش در دو عالم بالاتر است . شرح : در مطالب گذشته بسيار شرح اين كلام است و اين نكته را اضافه كنيم كه معنى زهد نه آنست كه انسان از هرلذّت در دنيا دورى جويد زيرا چه بسا كسى كه تارك الدنيا للدنياست پس او نه زاهد است بلكه زاهد آنكس است كه غنى و فقر به روى يكسان و اين جهان چند روزه را به چيزى نشمرد و به دار و ندارش شاد و

--> و در شرح آن فرموده است : « و فى هذا البيت تلميح الى قول النبىّ صلّى اللّه عليه و إله و سلم : من وقى شرّ لقلقه و قبقبه و ذبذبه فقد وقى الشرّ كله » . ( 1 ) . غرر و درر آمدى ، ط نجف ، ص 91 ، س 9 ؛ و ط صيدا ، ص 66 ، س 20 ؛ و شرح آقا جمال ، ج 2 ، ص 418 ، ش 3100 .